Những yếu tố tạo nên một bản dịch chất lượng

Sẽ không có một câu trả lời cụ thể nào về xác định bản dịch là tốt hay xấu cả. Theo khảo sát ý kiến của khách hàng khi sử dụng dịch vụ dịch thuật thì bản dịch tốt là bản dịch có một mức giá hợp lý, đáp ứng được mục đích của người cần nó.

Ngoài ra, cũng cần phải xem xét bản dịch có đáp ứng được các yêu cầu chất lượng như: văn phong tốt, dễ đọc dể hiểu, tiết kiệm được thời gian kiểm tra của khách hàng nhằm để lại ấn tượng tốt. Đây chính là tiêu chuẩn mà các những người làm dịch thuật cần chú ý để nhận các dự án dịch thuật.

Một số điểm cần chú ý

Bản dịch cần sử dụng từ vựng thông thường hay thuật ngữ trong khoa học? Trong tiếng Anh, một từ có vẻ như là thuật ngữ khoa học đôi lúc lại được dịch sang nghĩa khác với từ có nghĩa thông dụng. Ví dụ như có nên dùng từ “anomaly” trong khi từ “fault” có vẻ tự nhiên hơn. Có nên dịch thành “pulmonary disease” trong khi từ “lung disease” có vẻ dễ hiểu với số đại đa số người nghe hơn.

Bản dịch hay cần phải sử dụng những từ ngữ dễ hiểu, phù hợp với ngữ cảnh nhất. Bản dịch thực sự đề cập đến “social insertion”, trong khi “social integration” được dùng phổ biến hơn. Cần đề cập đến “eventual problems” – vấn đề thực sự hay chỉ là “potential issues” – phát sinh có thể xảy ra. Hoặc là có nên dùng “administrative situation”  trong khi  “administrative status” được sử dụng phổ biến hơn.

Loại cấu trúc từ ngữ nào được sử dụng phổ biến? Ví dụ, tiếng Anh sử dụng cụm từ “remotely-accessible device” để chỉ thiết bị được điều khiển từ xa trong khi những ngôn ngữ khác sử dụng cụm từ có vẻ diển giải nhiều hơn “device that is accessible remotely” hoặc “device that allows remote access” để chỉ thiết bị được điều khiển từ xa. Để dịch các tài liệu văn bản có liên quan thì bạn cần hiểu rõ được vấn đề này để bài dịch có chất lượng tốt nhất.

Thế nào được gọi là bản dịch thuật tốt?

Tương tự như vậy, cụm từ “of”, “for” được dùng phổ biến trong khi tiếng Anh sử dụng cụm ghép thay thế, ví dụ như “strategy of/for sales” được dùng phổ biến hơn là “sales strategy”.

Mạo từ xác định ("the", "a", "your"…) có được sử dụng đúng như bản chất của nó trong các thuật ngữ tiếng Anh hay không?Cụm từ “saw an increased productivity” được dùng phổ biến hơn cụm từ “saw increased productivity”. Càng khó khăn hơn khi cụm từ như “the terms and the conditions”, “the towns and the cities” được dùng phổ biến hơn là “the terms and conditions”, “the towns and cities” đối với các loại ngôn ngữ không cho phép dùng chung mạo từ cho 2 danh từ như tiếng Pháp, trong khi đó việc lặp lại mạo từ “the” 2 lần là điều bất thường trong tiếng Anh.

Liệu bản dịch có sử dụng phong cách thuần thuyết minh và hùng biện như tiếng Anh hay không? Chúng tôi đã từng thấy biển báo ở bảo tàng Pháp ghi rằng “the king will die in 1483”. Sẽ khó khăn hơn khi dịch các bản dịch có sử dụng các câu hỏi tu từ (điều này thường xuất hiện ở các ngôn ngữ dạng Tây Ban Nha, nó làm cho bản dịch của bạn có vẻ ngớ ngẩn). Khi dịch thuật tiếng Anh, bạn cần phải có quyết định chính xác, chẳng hạn đối với văn bản mang tính trịnh trọng, như hợp đồng thì nên sử dụng "don't", "can't" hay "do not", "cannot", "Who… to?" với "To who(m)…?", bạn cần sử dụng phong cách viết sao cho gây ấn tượng với người đọc.

Cuối cùng, để có một bài dịch thuật tốt thì bản dịch phải được trình bày đúng như bản gốc, phong cách viết đúng với bản chất và nội dung phải dễ dàng đến với người đọc.

Phiên dịch: tương lai của một ngành nghề?

Việt Nam ngày càng phát triển và hội nhập vào mối quan hệ kinh tế, ngoại giao với các quốc gia trên toàn thế giới. Nhu cầu về ngoại ngữ gia tăng và số lượng người sử dụng thành thạo tiếng nước ngoài đã tăng lên đáng kể trong những năm gần đây, nhờ vào sự quan tâm của Nhà nước, các cơ quan doanh nghiệp và cá nhân cho việc giảng dạy và học tập ngoại ngữ trong nước cũng như nước ngoài.

Nhu cầu tăng cao

Rõ ràng nhu cầu về phiên dịch tại các công ty phiên dịch ngày càng đa dạng và tăng nhiều hơn nữa. Việc các phiên dịch viên không ngừng phải nâng cao trình độ chuyên môn của mình để công việc đạt hiệu quả cao nhất.

Nhu cầu về dịch vụ phiên dịch của các khách hàng đang tăng lên cao, và ngành phiên dịch trở thành một nghề đang HOT trên thị trường việc làm, bởi nó mang lại cho người dịch một khoản thu nhập khá cao. Từ khi Việt Nam gia nhập WTO vào năm 2008, nhu cầu về phiên dịch các thứ tiếng, mà đặc biệt là tiếng Anh đã trở nên nhiều hơn bao giờ hết. Người phiên dịch trở thành cầu nối quan trọng về ngôn ngữ và văn hóa của các quốc gia, và cũng không khó hiểu khi mà các công ty phiên dịch ra đời ngày càng đông đúc.

Ngành phiên dịch

Phiên dịch là hình thức chuyển ngữ một chữ, câu nói, một văn bản nói hoặc viết từ ngôn ngữ này sang ngôn ngữ khác mà không làm thay đổi nghĩa của chúng, giúp những người không nói cùng một ngôn ngữ có thể hiểu nhau.

Nghề phiên dịch mang lại cho các phiên dịch viên một thu nhập cao, nhưng bên cạnh đó họ phải chịu không ít những áp lực từ phía công việc. Trung bình, khi phiên dịch tại chỗ ở các hội thảo hay hội nghị, mức thù lao được trả cho phiên dịch viên là 200 – 400 USD/ngày.

Người phiên dịch không chỉ phải giỏi ngoại ngữ mà còn phải không ngừng nghiên cứu, nắm vững một số thuật ngữ liên quan đến các vấn đề mà hội nghị, hội thảo đó đang bàn đến. Nhiều người vẫn nhầm tưởng rằng, bất cứ ai thông thạo ngoại ngữ là có thể làm phiên dịch được mà người ta không hề biết đến những yêu cầu cao của ngành nghề này, không phải ai biết ngoại ngữ là có thể làm được ngành này. Trước khi bước vào nghề này, người dịch sẽ phải trang bị cho mình một cách đầy đủ về ngôn ngữ học, kiến thức chung, văn hóa nền, kỹ thuật phiên dịch, sức khỏe và nhất là đạo đức của chính người phiên dịch.

Với những yêu cầu về ngành phiên dịch và bạn có thể rút ra những kinh nghiệm cho mình.

Tự học tiếng Hàn để làm việc trong ngành dịch thuật

Dịch thuật tiếng Hàn Quốc trong ngành dịch thuật đã dần trở nên phổ biến và nó cần nhiều đội ngũ nhân lực cho các công ty và văn phòng dịch thuật. Nếu bạn là một người đam mê tiếng Hàn, đồng thời có mong muốn mình được làm việc trong một dịch vụ dịch thuật chuyên nghiệp, trước tiên bạn nên học giỏi tiếng Hàn để sử dụng thành thạo thứ tiếng này trong ngành. Vậy làm thế nào để có thể tự học tiếng Hàn?

1. Tài liệu học

Cuốn sách Hangugo của Language Education Institute Seoul National University rất hay và có ích, là sách chuẩn để dạy cho sinh viên nước ngoài, gồm 4 quyển. Học xong 4 quyển này thì trình độ ngữ pháp tiếng Hàn của bạn đã ở mức Pro rồi, và ngoài ra còn có tài liệu viết bằng tiếng Anh để giúp cho những bạn hiểu tiếng Anh nữa.

Khi thực hiện tìm kiếm trên Google với các từ khóa như học tiếng Hàn, learn Korean,.. sẽ có rất nhiều trang web hiện lên, nhưng chỉ có một vài cái rất cơ bản, ngữ pháp thông dụng và đơn giản. Tuy nhiên, bạn có thể nghe được cách phát âm các từ, các câu thông dụng và có thể áp dụng được ngay vào giao tiếp.

2.Bộ gõ tiếng  Hàn

Sử dụng hệ điều hành Ubuntu và bộ gõ tiếng Hàn Hangul Romaja và hãy thực hành những gì mà bạn đã học được qua trao đổi với các bạn Hàn hoặc là tự học qua mạng.

Điểm hay nhất của bộ gõ này là bạn không cần phải nhớ các phím của bàn phím tiếng Hàn mà gõ giống hệt như phiên âm của họ, nên nếu bạn gõ đúng thì khi đọc cũng sẽ đúng.

Ví dụ: 안년하세요 : sẽ gõ là bằng bàn phím này là: an nyoen ha se yo

Hãy sử dụng hệ điều hành Ubuntu và cài đặt bộ gõ này vào máy theo hướng dẫn, bạn chỉ cần dành khoảng 4 - 5GB ổ cứng cho hệ điều hành này là được. Sử dụng bộ gõ này thì chỉ sau vài tiếng tập gõ các nguyên âm, phụ âm và kết hợp chúng lại với nhau, bạn có thể đọc và gõ bất cứ chữ nào mà bạn thích.

3. Từ điển tiếng Hàn

Hãy cài từ điển StarDict trên hệ điều hành Ubuntu hoặc Windows, tra những từ mà bạn không biết và lâu dần bạn sẽ quen với điều đó. Sau đó thì cài đặt thêm gói từ điển: Korean English, English Korean vào theo hướng dẫn ở trên vào là xong.

Nếu trình độ tiếng Anh của bạn không tốt, bạn có thể cài thêm bộ từ điển Anh - Việt vào để hỗ trợ. Và với những bộ từ điển này, sau này khi tham gia vào lĩnh vực dịch thuật, nó cũng sẽ giúp bạn rất nhiều trong việc hỗ trợ từ vựng dành cho bạn.

4. Xem phim Hàn, nghe nhạc  Hàn

Sau khi thực hành gõ chữ tiếng Hàn hoặc biết một vài câu hỏi cơ bản, bạn nên tra tìm trên Google để tìm kiếm các lời bài hát nổi tiếng của Hàn Quốc mà bạn thích, để tự gõ lại, đọc lẩm nhẩm xem có đúng không, sau đó khi nghe bài hát đó bạn sẽ nghe được rành mạch ra từng chữ.

Khi xem video hay các bộ phim mà có subtitle thì hãy cho diễn viên nói hết câu, sau đó bạn tua lại, ngồi gõ lại và lẩm nhẩm, nếu không biết nghĩa thì hãy tra từ điển, với cách học như thế này thì trình tiếng Hàn của bạn sẽ lên nhanh chóng.

5. Tham dự các khóa học tiếng Hàn

Để học tiếng Hàn Quốc có hiệu quả hơn, đối với những người mới bắt đầu học thì sự hướng dẫn của các thầy cô hoặc người có kinh nghiệm sẽ giúp bạn có được nền tảng tốt. Khi đó, dù các bạn có tự học thì cũng sẽ phát triển nhanh hơn so với việc tự mình mày mò.

Nếu là một người yêu thích tiếng Hàn, có mong muốn sau này mình sẽ làm trong ngành dịch thuật. Hãy tìm hiểu về ngôn ngữ, văn hóa, con người, vị trí địa lý và trong phong cách cũng như cách sinh hoạt của người Hàn Quốc, đồng thời bạn cũng nên tham gia vào khóa học và các câu lạc bộ tiếng Hàn để nâng cao trình độ của mình lên.

Các khóa học và chương trình dịch thuật theo tình huống cụ thể trên mạng

Dịch thuật là công việc cực kỳ khó khăn, thậm chí có lẽ còn khó hơn việc học một ngôn ngữ thứ hai bởi vì dịch thuật tại chỗ là công việc liên quan đến việc chuyển nghĩa giữa hai ngôn ngữ mà không có sự tương ứng một đối một về ý nghĩa.

Các khóa học và chương trình dịch thuật theo tình huống cụ thể trên mạng

Ví dụ, nếu ai đó nói chuyện với bạn bằng tiếng Tây Ban Nha, “Tengo hambre” và người dịch của bản giải thích ý của người đó và cuối cùng bạn sẽ hiểu ra đại loại câu này nói rằng “I have hunger”, đây chỉ là một hình thức dịch thô từ ngôn ngữ này sang ngôn ngữ khác.

Tiếng Tây Ban Nha không có một cụm từ tương đương hay cấu trúc cú pháp liên quan trực tiếp về nghĩa với các cụm từ tiếng Anh. Vì vậy, người dịch phải là người có kiến thức về cả ngôn ngữ gốc và ngôn đích và là cầu nối khoảng cách ý nghĩa giữa 2 ngôn ngữ.

Lợi ích mà khóa học mang lại

Để làm nhiệm vụ dịch thuật tại chỗ thật tốt, người dịch phải thông thạo cả 2 ngoại ngữ, sự điêu luyện phải mất khá nhiều năm và bạn phải thực sự đắm chìm vào những nền văn hóa của các quốc gia, để hấp thụ đầy đủ những cụm từ đặc trưng của từng khu vực và mang tính chất tiêu biểu hoặc từ lóng thông tục để có thể chuyển ngữ từ ngôn ngữ này sang ngôn ngữ khác một cách hiệu quả.

Mặc dù vậy, có những tình huống thì không cần đến sự thành thạo hoàn toàn, chẳng hạn trong kinh doanh, các thành viên của hai bên có khuynh hướng nói rất trang trọng, trong văn học, các tác giả cũng có khuynh hướng viết với lời văn rất trang trọng.

Trong những trường hợp này, sẽ có những chương trình và khóa học online trên mạng dành cho các học sinh và những đối tượng tham gia. Qua những các khóa học, học viên sẽ lĩnh hội những kiến thức về ngôn ngữ và những cụm từ đặc biệt mà họ cần làm quen để công việc truyền tải nội dung của họ có hiệu quả cao nhất.

Trong số các chương trình này thì chương trình nghiên cứu chuyên sâu và nối tiếp của trường Đại học New York có lẽ là nổi tiếng nhất. Các khóa học bao gồm dịch tài liệu y khoa từ tiếng Ả rập sang tiếng Anh, dịch tin tức từ tiếng Anh sang tiếng Pháp, dịch thuật cho các tổ chức quốc tế từ tiếng Anh sang tiếng Bồ Đào Nha, dịch quảng cáo và tiếp thị từ tiếng Pháp sang tiếng Anh,….

Có thể thấy rằng, các khóa học này đều đi sâu vào từng tình huống cụ thể, giúp bạn dịch thuật tại chỗ một có hiệu quả hơn. Việc dịch thuật văn học hay đơn giản chỉ là chuyển dịch một cặp từ yêu thích có lẽ sẽ khó hơn so với dịch các tiêu đề tin tức, vì bạn sẽ không gặp phải những từ tiếng lóng trong các tiêu đề, và cũng vì những sắc thái tinh tế của ngôn ngữ không được coi trọng.

Mặc dù, mạng Internet tại Việt Nam đang phát triển với tốc độ nhanh chóng, nhưng không vì thế mà bạn hoàn toàn phụ thuộc và các công cụ dịch tự động để tìm được nghĩa chính xác của từ. Do đó, bạn cần phải giao tiếp nhiều hơn với người bản ngữ hoặc tham gia vào việc học thêm các khóa học.

Vì vậy, muốn trở thành một người làm dịch thuật tại chỗ, bạn hãy bắt đầu ngay bằng việc cố gắng học tập để mài dũa cho bạn khả năng truyền tải ý nghĩa chính xác và rõ ràng.

Tiếng Tây Ban Nha và việc làm ngành dịch vụ dịch thuật

Trước đây, nhiều bạn trẻ đều lựa chọn các nước nói tiếng Anh để đi du học, nhưng việc xin học bổng không hề dễ dàng vì phải cạnh tranh với rất nhiều các ứng viên. Hoặc lựa chọn học tiếng Anh để có thể sau này làm việc tại các dịch vụ dịch thuật với hy vọng và mong muốn có một mức lương cao, nhưng cũng vấp phải không ít sự cạnh tranh giữa các công ty dịch thuật trong việc lựa chọn các ứng viên. Vì vậy, tiếng Tây Ban Nha được xem là một ngôn ngữ được các bạn trẻ hướng tới.

Tiếng Tây Ban Nha là một ngôn ngữ phổ biến

Tiếng Tây Ban Nha là một trong 6 ngôn ngữ phổ biến chính thức tại Liên hợp quốc, là thứ  tiếng phổ biến ở vùng Trung và Nam Mỹ. Mặc dù tại Việt Nam, tiếng Tây Ban Nha không được phổ biến bằng các thứ tiếng như Anh, Hàn, Trung, Pháp,… nhưng đây lại là thứ tiếng phổ biến thứ 3, sau tiếng Anh và tiếng Trung Quốc. Do đó, cơ hội việc làm trong ngành dịch vụ dịch thuật nếu bạn biết tiếng Tây Ban Nha là rất lớn.

Có nhiều bạn trẻ nhận thấy rằng trong tương lai tiếng Tây Ban Nha sẽ trở nên phổ biến tại Việt Nam, và họ quyết định học thứ tiếng này. Nhưng được một thời gian thì họ bắt đầu nản chí và bỏ cuộc giữa chừng. Tại sao lại vậy? Vì họ chưa thực sự có niềm đam mê, họ chưa ý thức được tầm quan trọng của việc học một ngôn ngữ mới là như thế nào? Họ chỉ biết rằng, nó HOT là được. Cuộc sống đâu có dễ dàng như vậy?

Tiếng Tây Ban Nha là một trong những ngôn ngữ có nguồn gốc từ hệ ngôn ngữ Latin, học tiếng Tây Ban Nha bạn sẽ được biết về đất nước, con người, nền văn hóa và cả vẻ đẹp ngôn ngữ của đất nước xứ sở bò tót này.

Sự chăm chỉ, niềm đam mê, sự yêu thích và sự tự tin. Đó chính là những yếu tố mà bạn cần có để có thể cày tốt thứ tiếng hiếm này tại Việt Nam. Mặc dù tài liệu về tiếng Tây Ban Nha có thể hạn chế, nhưng giờ đây mạng Internet đã phát triển thì việc bạn tìm kiếm tài liệu không còn là vấn đề khó khăn nữa.

Cơ hội việc làm?

Cơ hội việc làm dành cho bạn sẽ rất lớn nếu bạn biết tiếng Tây Ban Nha. Các địa chỉ làm việc lý tưởng mà bạn có thể cân nhắc sau khi tốt nghiệp chuyên ngành tiếng Tây Ban Nha tại một trường đại học: ngành dịch vụ dịch thuật, Bộ ngoại giao, làm giảng viên tại các trường đại học, nghiên cứu về ngôn ngữ tại các viện nghiên cứu, các công ty sử dụng phiên dịch viên tiếng Tây Ban Nha,…. với một mức lương tương ứng với trình độ và năng lực của bạn.

Giờ thì cùng lựa chọn những phương pháp hiệu quả nhất để học tiếng Tây Ban Nha và bắt đầu làm quen với thứ tiếng này đi bạn nhé.